Главная страница arrow Кыргызстан. Дни. Люди. События arrow Асылбек Алтымышбаев  
27.03.2017
Асылбек Алтымышбаев
27.02.2013
Философ, философия илимдеринин доктору, профессор, Кыргыз ССР Илимдер Академиясынын академиги Асылбек Алтымышбаев 1912-жылы 1-майда Ысык-Көл областынын Жети-Өгүз районуна караштуу Шалбаа кыштагында туулган. Кыргыз Мамлекеттик педагогикалык институтунун тил жана адабият факультетин бүтүргөндөн кийин 1942-жылы Кыргызстан Коммунисттик партиясынын Борбордук Комитетинин аппаратында иштейт.
1948-жылы КПСС БКнын алдындагы коомдук Илимдер Академиясын бүтүп, Кыргызстан КП БКнын алдындагы республикалык партия мектебинин Философия кафедрасынын башчысы, СССР ИАнын Кыргызстандагы филиалынын Тил, адабият жана тарых институтунун директору, кийин ошол эле филиалдын Президиумунун председателинин биринчи орун басары, 1954-жылы Кыргыз ССР Илимдер Академиясынын вице-президенти болуп шайланган.
Анын жетекчилиги астында философия жана укук институту уюштурулуп, аны узак жылдар бою башкарып келген.
Философтук кесипти биринчилерден болуп баштоо мүмкүнчүлүгү А. Алтымышбаевдин үлүшүнө туура келген. Окумуштуу философия илиминин кандидаты, доктору деген илимий даражаны биринчилерден болуп алган. Илимий наамдын туу чокусу болгон – академикке жетишүү бактысы да ал кишинин бактысына туш келген. Мындай бийик наамдар өзүнөн-өзү келген жок. Жарым кылымдык илимий жана коомдук ишмердиктин натыйжасы.
Академик 80ден ашык илимий эмгектин автору. А. Алтымышбаевдин изилдөөлөрүнүн чөйрөсү ар түрдүү: бирде кыргыз элинин коомдук-философиялык ой пикирин изилдөөгө кайрылса, бирде тарыхый материализм менен илимий коммунизмдин өтө актуалдуу маселелерин изилдеп, күнүмдүк практиканын талаптарын да көз жаздымда калтырбаган.
Окумуштуу-илимпоздун китептеринин көпчүлүгү орус тилинде жазылганы менен негизинен кыргыз улутунун социалдык-саясий, маданий жана рухий турмушун философиялык жагынан талдап көргөзүүгө арналган.
Буга анын кийинки жылдары чыккан “Ленин и пропаганда марксизма Киргизии”, “Октябрь и развитие общественного сознания киргизского народа” аттуу фундаменталдуу монографиялары айкын күбө.
А. Алтымышбаев илимдин уюштуруучусу катары да белгилүү. Ал кыргыз элинин коомдук-саясий жана философиялык ой жүгүртүү проблемаларын иштеп чыгууга омоктуу салым кошуп, илимий кадрларды даярдоого көп күч-аракетин, билимин арнап, көп жылдар бою республикалык “Билим” коомун жетектеп келген.
Анын илимге сиңирген эмгеги жогору бааланып Эмгек Кызыл Туу, эки жолу Ардак белгиси, “Элдердин достугу” ордендери, Ардак грамота менен сыйланган жана Кыргыз ССРинин илимге эмгек сиңирген ишмери (1973) деген ардактуу наам берилген.
Ал 1987-жылы 21-октябрда дүйнөдөн кайткан.


АЛТЫМЫШБАЕВ А. А. Очерк истории развития общественно-политической и философской мысли в дореволюционной Киргизии. – Ф.: Илим, 1985. – 150 б.
КУЛМАТОВ Н. Философтук кесиптин аксакалдары // Современность: философские и правовые проблемы. – Б., 2000. Ч. 1. – Б. 34–41; АЛТЫМЫШБАЕВ Асылбек // Сов. Кыргызстан. – 1987. – 21-окт.
Последнее обновление ( 27.02.2013 )
 
< Пред.   След. >